Νίκος Δερεδάκης

  Πέρασε πάνω από ένας χρόνος από τότε που αυτή εδώ η στήλη είδε το φως της δημοσιότητας. Ήταν αρχές Αυγούστου του 2016, όταν ξεκίνησα να γράφω το «Χρονογράφημα». Αχαρτογράφητα και άγνωστα νερά για μένα μια τέτοια γραφή, αλλά το τόλμησα. Άλλα χρονογραφήματα μου άρεσαν περισσότερο, άλλα λιγότερο. Βλέπετε, αυτός που γράφει δεν έχει πάντα οίστρο. Άλλοτε το χέρι τρέχει μόνο του πάνω στο χαρτί (ή στο πληκτρολόγιο στις μέρες μας) και άλλες, πάλι, φορές κολλάει κι η μια λέξη δυσκολεύεται να βρει τη θέση της δίπλα στην άλλη. Η έμπνευση δεν είναι πάντα δεδομένη, ιδίως όταν πρέπει κάθε Πέμπτη βράδυ να παραδώσεις ένα κείμενο. Ψάχνεις την επικαιρότητα, σκαλίζεις τη μνήμη σου και πολλές φορές βρίσκεσαι σε αδιέξοδο. Ένας πανύψηλος τοίχος ορθώνεται μπροστά σου, το μυαλό σου σταματάει να γεννά ιδέες και σκέψεις και απλά κάθεσαι μπροστά στο πληκτρολόγιο του υπολογιστή και το κοιτάς, σαν να το ρωτάς: «Τι γράφω τώρα;»

            Συχνά πυκνά το τελευταίο διάστημα επισκέπτομαι τον κ. Λεωνίδα Καούνη, τον 97χρονο πια Ρεθυμνιώτη λόγιο, στο σπίτι του, στην πλατεία 25 ης Μαρτίου στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου. Και είναι πραγματικά απολαυστικό να συζητάς με αυτόν τον άνθρωπο, που κουβαλά στις πλάτες του έναν σχεδόν αιώνα ελληνικής και κρητικής Ιστορίας.

  Κύριε Υπουργέ της Παιδείας, Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση πληροφορήθηκα, την προηγούμενη Τετάρτη, ότι η κυβέρνησή σας κι εσείς προχωρήσατε στη δημοσίευση νέου Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) για τα θέματα των Νηπιαγωγείων και των Δημοτικών Σχολείων. «Ώρα ήταν» σκέφτηκα «να αλλάξει το αραχνιασμένο πια Π.Δ. 201/1998 που μετράει σχεδόν μια εικοσαετία. Να έρθει ένα καινούργιο Π.Δ. που να περιέχει και να συμπυκνώνει όλες αυτές τις υπουργικές αποφάσεις και εγκυκλίους που έρχονται εδώ και είκοσι χρόνια στα σχολεία. Αυτό περίμενα, όπως και όλοι οι άλλοι συνάδελφοί μου, από το Π.Δ. 79/2017».

  Μήνες τώρα έχω στο μυαλό μου, να ασχοληθώ από αυτήν τη στήλη με την πλατεία Μικρασιατών και όλο το αναβάλλω. «Να μη θεωρηθεί ότι τη χρησιμοποιώ για πολιτικούς λόγους» σκέφτομαι. Αλλά σήμερα το πήρα απόφαση κι αυτό, γιατί κάθε φορά που περνάω από εκεί νιώθω ένα σφίξιμο στην καρδιά και η μόνη λέξη που μου έρχεται στον νου είναι «κρίμα!»...

Τα περίπτερα στη χώρα μας είναι κομμάτι της κοινωνίας μας εδώ και πολλά χρόνια. Στην αρχή ήταν μικρά καπνοπωλεία, τα οποία εμφανίστηκαν αμέσως μετά την πρώτη ίδρυση του Ελληνικού κράτους στο Ναύπλιο και λίγο μετά ήρθαν και στην Αθήνα.

  Ο Κώστας και η Νεφέλη είναι τέταρτης γενιάς μετανάστες. Οι προπαππούδες τους είχαν πάει ως βιομηχανικοί εργάτες στην Αμερική. Γνωρίστηκαν στον κρητικό Σύλλογο του Σικάγο, όταν έκαναν μαθήματα ελληνικών και μάθαιναν να χορεύουν τους παραδοσιακούς χορούς της Κρήτης.

  Μπήκε και φέτος για καλά το καλοκαιράκι κι εκτός από τις παραλίες και τα μπάνια, αρχίζει και ο εφιάλτης των πυρκαγιών. Η μάστιγα που κάθε τέτοια εποχή, μέχρι το τέλος του θέρους, αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη χώρα.

  «Έφυγε ο Εκκεκάκης». Αυτό ήταν το μήνυμα που ήρθε στο κινητό μου το πρωί της περασμένης Δευτέρας. Έμεινα αρκετή ώρα να το κοιτάζω αποσβολωμένος, προσπαθώντας να πείσω τον εαυτό μου να μην το πιστέψει. Κι ας ήξερα πως ήταν αλήθεια. Το είχα συνειδητοποιήσει δύο εβδομάδες πριν, όταν πήγα να τον επισκεφθώ στο νοσοκομείο. Τα μαύρα σύννεφα βέβαια τα είχα εντοπίσει από τον Νοέμβρη, όταν τον επισκέφθηκα για τελευταία φορά στο σπίτι του, για να του δώσω το πρόσφατο βιβλίο μου για το Αρκάδι. Το πήρε στα χέρια του και το ξεφύλλισε, αλλά δεν είχα διακρίνει τότε τη σπιρτάδα στα μάτια του, όπως σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν.

  Τέλειωσε κι εφέτος ο Γολγοθάς των Πανελλαδικών εξετάσεων για τους μαθητές της Γ’ Λυκείου και πλέον οι απόφοιτοι ετοιμάζονται για τη συμπλήρωση των μηχανογραφικών τους. Φέτος, κατά κοινή ομολογία, η «σφαγή» έγινε στα Μαθηματικά. Θέματα δύσκολα, πολλά, που, όπως είπαν και οι Μαθηματικοί, απευθύνονταν μόνο σε ολίγους και εκλεκτούς, σε μαθητές που το μυαλό τους έπαιρνε παραπάνω στροφές από το κανονικό, κατά το κοινώς λεγόμενο.

  Διαβάζοντας το σημερινό χρονογράφημα, το μυαλό σας σίγουρα θα πάει στο μικροσκοπικό μαγιό που χιλιάδες γυναίκες σε όλον τον κόσμο φορούν για να πλημμυρίσουν τις παραλίες και να θέλξουν τα βλέμματα με τα καλλίγραμμα κορμιά τους.

  Έντονα προβληματίστηκα τις προηγούμενες ημέρες, όταν άκουσα στις ειδήσεις ότι μια μητέρα έχασε την επιμέλεια της δεκάχρονης κόρης της επειδή είχε επιλέξει να μην εγγράψει το παιδί στο σχολείο αλλά να αναλάβει η ίδια την εκπαίδευσή της στο σπίτι.

  Έφυγε και ο «Ψηλός». Παρά ένα εκατό… Ο τελευταίος από τους μεγάλους πολιτικούς άνδρες της Μεταπολίτευσης. Καραμανλής, Παπανδρέου και Μητσοτάκης έδωσαν το προσωπικό τους στίγμα εκείνη τη δύσκολη πολιτικά περίοδο που η Ελλάδα προσπαθούσε να βρει τον βηματισμό της μετά από την επταετή δικτατορία.

  Η Κωνσταντίνα σκούπισε με την άκρη του δαχτύλου της ένα δάκρυ που είχε στάξει στο μάγουλό της. Πριν λίγο είχε άλλον έναν ομηρικό καβγά με τον άντρα της, τον Στέφανο. Έναν από τους πολλούς πανομοιότυπους των τελευταίων μηνών. Όλα άρχιζαν και τελείωναν στο οικονομικό. «Γιατί, γιατί;» αναρωτιόταν κάθε φορά από μέσα της.

  Ο Κώστας κάθισε αναπαυτικά στον καναπέ του σπιτιού του και άνοιξε την τοπική εφημερίδα. Την ξεφύλλισε χωρίς να βρίσκει κάτι ενδιαφέρον. Ξαφνικά αναπήδησε από τη θέση του. Το βλέμμα του έπεσε σε ένα μικρό δίστηλο: «Και δεύτερο κλειστό Γυμναστήριο θα αποκτήσει η πόλη μας στη θέση Λιβάδι». Η εφημερίδα είχε ημερομηνία 11/4/2012 κι έγραφε για την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης του Δήμου τους και της Γ.Γ. Αθλητισμού.

  Συνέντευξη Τύπου παραχώρησε ο πρωθυπουργός την περασμένη Τρίτη από το Υπουργείο Παιδείας, παρόντος και του Υπουργού Παιδείας, με θέμα τις σαρωτικές αλλαγές που επίκεινται στην εκπαίδευση: Υποχρεωτική 14χρονη εκπαίδευση με δίχρονο υποχρεωτικό Νηπιαγωγείο, γενίκευση του ολοήμερου σχολείου, κατάργηση πανελλαδικών εξετάσεων…

  Ποιος θα το φανταζόταν, έναν σχεδόν αιώνα πριν, τότε που ο Δήμαρχος Μενέλαος Παπαδάκης αποφάσιζε να μετατρέψει τα τούρκικα μεζάρια (νεκροταφείο) σε χώρο πρασίνου αλλά και κοινόχρηστους χώρους (χώρο ανέγερσης Γυμνασίου Θηλέων και πάρκιγκ των 4 ων Μαρτύρων) ότι ειδικά για τον χώρο του πάρκιγκ θα σφάζονταν παλικάρια!

  Με αίσθημα βαθιάς ικανοποίησης αλλά και συγκίνησης διάβασα στον τοπικό Τύπο την κίνηση ανθρωπιάς και αλληλεγγύης του ζεύγους των Νορβηγών, που ζουν μόνιμα πλέον στο Ρέθυμνο, να δωρίσουν στα νοσοκομεία του Ρεθύμνου και των Χανίων ένα ολόκληρο κοντέινερ με υγειονομικό και ορθοπεδικό υλικό. Σίγουρα, η κίνηση αυτή δεν είναι η πρώτη. Κατά καιρούς ενημερωνόμαστε ότι διάφοροι σύλλογοι, φορείς αλλά και ιδιώτες συνδράμουν με τις όποιες δυνάμεις τους στην εύρυθμη και απρόσκοπτη λειτουργία του υγειονομικού ιδρύματος, που, να μην κρυβόμαστε, δεν διάγει και την καλύτερη περίοδο λειτουργίας του.

             Άγιες ημέρες που πλησιάζουν δεν μπορώ να μην θυμηθώ το Πάσχα των παιδικών μου χρόνων. Τότε, που μαθητής του Δημοτικού Σχολείου κατεβαίναμε κάθε Πάσχα από την Αθήνα που μέναμε στην Κρήτη. Δεν είχαμε ακόμη δικό μας σπίτι και μέναμε στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς στα Περιβόλια. Ένα παλιό αγροτόσπιτο δίπλα στο κύμα, που όμως, στα παιδικά μας μάτια, φάνταζε ως μυστηριώδες και ονειρικό.

            Αφορμή για το σημερινό δημοσίευμα αποτέλεσε μια διένεξη ανάμεσα σε δύο μαθητές μου για το Survivor . Ο Γιώργος πανηγύριζε έντονα για το αποτέλεσμα ενός παιχνιδιού, ενώ ο Στέλιος, που δεν παρακολουθεί το παιχνίδι, αναρωτιόταν, σε έντονο ύφος, γιατί όλος αυτός ο παροξυσμός για το τηλεοπτικό παιχνίδι.

            Πραγματοποιήθηκαν την περασμένη Παρασκευή τα θυρανοίξια του νέου κτηρίου της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Ρεθύμνου. Μια αλυσίδα από 1.000 περίπου μαθητές των Γυμνασίων και των Λυκείων της πόλης μετέφεραν συμβολικά το τελευταίο βιβλίο, «το Χρονικό μιας Πολιτείας» του Παντελή Πρεβελάκη, από το παλιό κτήριο της Βιβλιοθήκης στην Αγία Βαρβάρα, στο νέο υπέρ σύγχρονο κτήριο, στην οδό Μπίρη στον Κουμπέ.