Νίκος Δερεδάκης

  «Το Ρέθεμνος είναι μια μικρή πολιτεία μ’ εφτά ἴσαμε ὀχτώ χιλιάδες ψυχές χτισμένη γιαλό-γιαλό στη βορινή στεριά τῆς Κρήτης, ἀπάνω στο μεσοστράτι ἀπο Χανιά σε μεγαλόκαστρο.» Αυτό ήταν το Ρέθυμνο που περιγράφει ο Παντελής Πρεβελάκης στο «Χρονικό μιας Πολιτείας» πριν από εννιά περίπου δεκαετίες. Μια πόλη μικρή, φτωχή, που για δεκαετίες ολόκληρες παρέμενε το «παντέρμο Ρέθεμνος».

  Δεν μπορεί να ξεχάσει κανείς τους πανηγυρισμούς της τοπικής κοινωνίας όταν τη δεκαετία του 1970 ανακοινώθηκε η ίδρυση του Πανεπιστημίου Κρήτης με την έδρα του να βρίσκεται στο Ρέθυμνο. Τότε, σταδιακά, το Ρέθυμνο, από «παντέρμο» άρχισε να ατενίζει με αισιοδοξία το κοινωνικό και οικονομικό του μέλλον, σε συνδυασμό με τη σταδιακή ανάπτυξη του τουρισμού.

  Πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη Τετάρτη 15 Ιουλίου, στο Σπίτι του Πολιτισμού, η καθιερωμένη τελετή βράβευσης των μαθητών και μαθητριών του Ρεθύμνου που διακρίθηκαν στους πανελλήνιους σχολικούς αγώνες της σχολικής χρονιάς 2025-2026.

  Ήταν άνοιξη του 1949. Ο πόλεμος είχε τελειώσει πριν από μερικά χρόνια και η χώρα προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της. Τα χελιδόνια είχαν κάνει την εμφάνισή τους στο Ρέθυμνο, φέρνοντας μαζί τους και την άνοιξη, μαζί με το ξεμυάλισμα των μαθητών, που περίμεναν να έρθει το καλοκαίρι, να κλείσει το σχολείο και να ξεχυθούν στις παραλίες και τις αλάνες του Ρεθύμνου.   Στο Δημοτικό σχολείο της Σοχώρας το μάθημα γινόταν κανονικά. Στη σχολική αίθουσα της ΣΤ’ τάξης τα παράθυρα ήταν ανοιχτά και οι μυρωδιές και οι ήχοι της άνοιξης εισχωρούσαν   προκλητικά. Ήταν το απογευματινό μάθημα της χειροτεχνίας.

  Στην Κρήτη, τα έθιμα του Πάσχα και της Μεγάλης Εβδομάδας είναι πολλά, πέρα από τα γνωστά που ισχύουν σε όλη την Ελλάδα. Τα έθιμα ήταν πλούσια και όμορφα τα παλαιότερα χρόνια, όσο περνά όμως ο καιρός, αρχίζουν να   χάνονται πολλά από αυτά. Ωστόσο, αρκετά από τα πατροπαράδοτα   έθιμα στα χωριά της Κρήτης, δεν έχουν χαθεί   και κρατούν μέχρι και σήμερα.

  Αυτές τις μέρες, όσων χρονών και να είσαι, δεν γίνεται να μην θυμηθείς και να μην αναπολήσεις τα Χριστούγεννα των παιδικών σου χρόνων. Εορταστικές ημέρες που ήταν τόσο διαφορετικές από τις σημερινές, αλλά συνάμα και τόσο ιδιαίτερες και αξέχαστες.

  Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης εορτάζεται το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Στην Ελλάδα, εν αντιθέσει, εορτάζουμε την έναρξή του. Σίγουρα, αυτό το ελληνικό παράδοξο έχει την ερμηνεία του.

  Αρχές της δεκαετίας του 1980 ξεκίνησα να κάνω τα πρώτα μπασκετικά μου βήματα στο Χαϊδάρι που μέναμε τότε οικογενειακά. Η αθλητική μόδα δεν είχε τότε αναπτυχθεί όπως είναι σήμερα. Ούτε social media υπήρχαν, ούτε η τηλεόραση έδειχνε διαφημίσεις αθλητικών ειδών. Ό,τι βλέπαμε ήταν από τις μεταδόσεις των αγώνων από την τότε κρατική τηλεόραση και από το περιοδικό SUPER BASKET που ήμουνα φανατικός αναγνώστης. Ακόμα δεν είχαμε πάρει το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα του 1987, ώστε το μπάσκετ να γίνει το εθνικό μας άθλημα.

  Μόνο θαυμασμό μπορεί να νιώσει κανείς γι αυτό το παιδί. Θαυμασμό για τις επιδόσεις του στο σχολείο, τις επιδόσεις του στον αθλητισμό, την ωριμότητά του, την ευθυκρισία του, την προσήνειά του, την άδολη και ειλικρινή αγάπη του για τους γύρω του.

  Θυμάμαι εκείνα τα χρόνια, στα μέσα της δεκαετίας του 1980 που ήρθα φοιτητής στο Ρέθυμνο. Τότε που καθόμουνα για καφέ στο Horizon και το Bellapais . Και που τρώγαμε σουβλάκια στο ΑΣΤΟΡΙΑ, στην Αρκαδίου. 150 δραχμές ο καφές, ο φραπές. 200 δραχμές και το σουβλάκι, πίτα με γύρο, απ’ όλα. 2.500 δραχμές έπαιρνα τότε μεροκάματο σαν σερβιτόρος που δούλευα, παράλληλα με τις σπουδές μου. Τότε, βάζαμε στην τσέπη το πεντοχίλιαρο και βγαίναμε βραδινή έξοδο. Τρώγαμε και πίναμε και γυρίζαμε και με χρήματα στην τσέπη στο σπίτι.

  Με εξαιρετική επιτυχία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 17 Ιουνίου το βράδυ η συναυλία της χορωδίας του Μουσικού Καρπού, που ήταν αφιερωμένη στον μεγάλο μουσικοσυνθέτη, στον «ταξιδιώτη του ονείρου», Γιώργο Χατζηνάσιο.

  Εισαγωγικά Ο θεσμός της Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας και της μεταφοράς της, με λαμπαδηδρόμους, από την αρχαία Ολυμπία στο Στάδιο όπου θα γίνονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες ξεκίνησε από την Ολυμπιάδα του Βερολίνου του 1936. Η ιδέα και η πρόταση προς τον τότε Καγκελάριο της Γερμανίας, Αδόλφο Χίτλερ, ήταν του Γερμανού καθηγητή Karl Diem .

  Τα Περιβόλια είναι το πρώτο ανατολικό προάστιο του Ρεθύμνου, με πλούσια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων.

  Σκαλίζοντας για μια ακόμη φορά το αρχείο μου ανακάλυψα μια σειρά από επιστολές που αντάλλασσαν ο πατέρας μου, Ιωάννης Δερεδάκης, με τα αδέρφια του, την περίοδο 1964-1966 που υπηρετούσε ως δάσκαλος στα μακρινά Καλυβάκια του νομού Ηλείας. Εκείνα τα χρόνια οι επιστολές ήταν το μόνο μέσο επικοινωνίας, αφού τα τηλέφωνα δεν ήταν ακόμη ευρείας χρήσης.

  Το επάγγελμα του δασκάλου, παραδοσιακά και διαχρονικά, είναι δύσκολο. Τις περασμένες δεκαετίες γινόταν ακόμα δυσκολότερο αφού η έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής και εποπτικού υλικού στέκονταν μεγάλο εμπόδιο στη μαθησιακή διαδικασία.

  Μεγάλωσα στην   Αθήνα. Εκεί, στο Χαϊδάρι τελείωσα το σχολείο. Οι γονείς μου, εκπαιδευτικοί και οι δύο. Εκμεταλλευόμασταν τις διακοπές του Πάσχα και του καλοκαιριού και κατεβαίναμε στην Κρήτη που τόσο μας έλειπε.

  Να που για μια φορά ακόμη καταφέραμε να γίνουμε πρωτοσέλιδο ως τόπος! Μέχρι και ο Υπουργός προστασίας του πολίτη ασχολήθηκε, μέχρι και ο Πρόεδρος του Αρείου Πάγου!

  Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, Ευγένιος Β’. Ναι! Είναι πλέον γεγονός! Ο δικός μας Ευγένιος, ο δικός μας Μητροπολίτης, ο από Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, κατέλαβε το ύπατο αξίωμα της ημιαυτόνομης Εκκλησίας της Κρήτης σε ηλικία 54 ετών. ΑΞΙΟΣ και είθε, αεί ΑΞΙΟΣ! Η χαρμολύπη είναι η λέξη που επιστρατεύτηκε από πολλούς Ρεθεμνιώτες για να εκφράσει αυτά τα μοναδικά, ανάμεικτα συναισθήματα: τη μέγιστη χαρά για την εκλογή αλλά και την ανείπωτη λύπη που χάνουμε αυτό το σπουδαίο και πολύτιμο ανθρωπιστικό και πνευματικό Κεφάλαιο.

  Είμαι δάσκαλος, Διευθυντής στο 10 ο Δημοτικό σχολείο Ρεθύμνου. Καθημερινά με επισκέπτονται γονείς στο γραφείο μου και μου ζητούν τη γνώμη μου για διάφορα παιδαγωγικά θέματα που απασχολούν τους ίδιους και τα παιδιά τους. Όταν η περίπτωση είναι πιο δύσκολη καλώ να συμμετάσχει στη συζήτηση και ο δάσκαλος ειδικής αγωγής του σχολείου μου, ενώ, συχνά, συγκροτώ ειδική διεπιστημονική ομάδα από εκπαιδευτικούς διαφόρων ειδικοτήτων του σχολείου για να αντιμετωπίσουμε πιο περίπλοκες καταστάσεις. Όταν, κάποιες περιπτώσεις, αδυνατούμε να τις διαχειριστούμε στο πλαίσιο του σχολείου καταφεύγουμε σε άλλες υποστηρικτικές δομές της εκπαίδευσης που διαθέτουν πιο εξειδικευμένους επιστήμονες, όπως ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, λογοπεδικούς, εργοθεραπευτές…

  Η οδός Κιλελέρ στα Περιβόλια μέχρι προχθές Πάντα μου άρεσε να ακούω τη μάνα μου να μου αφηγείται ιστορίες από τα παλιά Περιβόλια… Τα Περιβόλια των παιδικών της χρόνων.