Η επίσημη επαναστατική σημαία της Κρήτης του 1821

 

Στις 25 Οκτωβρίου 1821 αφίχθη ο Μιχαήλ Κομνηνός Αφεντούλιεφ στο Λουτρό Σφακίων ως Αρχιστράτηγος και Διοικητής της Κρήτης, διορισμένος από την ελληνική Διοίκηση, μετά από επιστολή των Κρητικών που ζητούσαν Γενικό αρχηγό για την Κρήτη. Με αυτόν τον διορισμό ξεκίνησε και η Πολιτική οργάνωση της επανάστασης στο νησί.

Ο διορισμός του Αφεντούλιεφ είχε πραγματοποιηθεί μερικές εβδομάδες νωρίτερα, αλλά ο νέος Διοικητής ήθελε να είναι καθόλα έτοιμος πριν κατεβεί στο νησί. Για να έχει και πολιτική υπόσταση η επανάσταση έπρεπε να διαθέτει και ενιαία πολεμική σημαία, γεγονός που ο Αφεντούλιεφ γνώριζε ότι δεν υπήρχε, αφού η επανάσταση στο νησί είχε ξεκινήσει βιαστικά και εσπευσμένα και οι Κρήτες είχαν δώσει τη μέγιστη έμφαση στην προμήθεια όπλων και πολεμοφοδίων.

Έως τότε, ο κάθε οπλαρχηγός είχε τη δική του σημαία, το δικό του «μπαϊράκι», που συνόδευε τη στρατιωτική του ομάδα στις μάχες.

Έναν μήνα, σχεδόν, πριν κατέλθει ο Αφεντούλιεφ στην Κρήτη, στις 22 Σεπτεμβρίου 1821, από τις Σπέτσες όπου βρισκόταν, έστειλε επιστολή με τον Γεώργιο Μελιδόνη στον Γεώργιο Κουντουριώτη που βρισκόταν στην Ύδρα. Ανάμεσα στα άλλα του έγραφε και τα εξής:

«…Προσέτι σας παρακαλώ να λάβητε τον κόπον να παραγγείλητε εκείνους, οίτινες κατασκεύασαν τας σημαίας του πρίγκιπος (εννοεί τον Δημήτριο Υψηλάντη) διά να κατασκευάσωσι και εκείνας της Κρήτης, κατά το σχέδιον όπου θέλει σας δείξει ο επιφέρων το παρόν μου…».

Από την επιστολή διαπιστώνουμε την παραγγελία των επαναστατικών σημαιών της Κρήτης, αλλά δεν περιγράφεται το σχέδιό της. Αυτό το πληροφορούμαστε από το «Σχέδιο προσωρινής Διοίκησης της Νήσου Κρήτης», που ψηφίστηκε στους Αρμένους Χανίων στις 20 Μαΐου 1822 από τη Γενική Συνέλευση των Κρητών Πληρεξουσίων και το παραθέτει ο Ιστορικός Κ. Κριτοβουλίδης.

Το άρθρο ΙΕ αναφέρει: «Η Εθνική σημαία θέλει είσθαι δίχροος, ήτοι κυανή και λευκή κατά το σχέδιον της Διοικήσεως».

Η μοναδική, τέτοια, διασωθείσα σημαία είχε μεταφερθεί στην Σύρο από τον Πρόεδρο της Καγκελαρίας των Σφακίων Χατζή Ανδρέα Κριαρά το 1830, μετά το άδοξο τέλος της επανάστασης στην Κρήτη. Έκτοτε, το ιερό κειμήλιο έμενε ερμητικά φυλαγμένο στην οικία της οικογένειας στο κυκλαδίτικο νησί. Ο τελευταίος «φύλακας» της σημαίας, Γιώργος Κριαράς, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Δημοκρατία», απ’ όπου δανειζόμαστε τις πληροφορίες, αποφάσισε να επιστρέψει την σημαία στο νησί των προγόνων του και να την δωρίσει στην Αρχιεπισκοπή Κρήτης.

Η σημαία είναι διαστάσεων 1Χ1 μέτρο, κατασκευασμένη από λευκό βαμβακερό πανί με γαλάζιους, ραμμένους σταυρούς και στις δύο όψεις της. Φέρει αρκετές τρύπες, αφού οι συνθήκες φύλαξής της όλα αυτά τα χρόνια δεν ήταν οι ενδεδειγμένες.  Όπως αναφέρεται στην εφημερίδα, οι σταυροί φαίνονται ραμμένοι βιαστικά, αφού οι κεντιές είναι ανομοιόμορφες και βιαστικές. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, αφού ο Αφεντούλιεφ είχε ελάχιστο χρόνο διαθέσιμο, από τη στιγμή που παρήγγειλε τις σημαίες, μέχρι αυτές να του παραδοθούν για να τις φέρει μαζί του στην Κρήτη στις 25 Οκτωβρίου 1821. Είναι, πάντως, βέβαιο ότι οι σημαίες πρέπει να ήταν αρκετές, αφού κάθε επαναστατικό σώμα, σε κάθε σημείο του νησιού, θα έπρεπε να διαθέτει μια τέτοια σημαία.

Η μοναδική αυτή σημαία παρουσιάστηκε στις 6 Ιουνίου 2021 στην Μονή της Παναγίας της Θυμιανής, απ’ όπου άρχισαν οι επίσημες εκδηλώσεις για τα 200 χρόνια από την επανάσταση στην Κρήτη.